San Inazio bere lagunek Ordengo lehen Superiore Jeneral aukeratu zuten, eta Lagundiaren Konstituzioak idatzi zituen kargu hori betetzen zuela hil arte; 1556an hil zen.

Lagundi fundatu berria oso aguro hasi zen bere apostolo-lana egiten. Jesulagunak predikatzen, sinesdunak espiritual gidatzen eta haiei espiritu ejertzizioak ematen aritzen ziren. Erroman bertan Inaziok Germaniako Kolegioa fundatu zuen eta Erromako Kolegioa; hontatik sortuko zen geroago Unibertsidade Gregorianua. Akademi instituzio hauetan eta beste askotan, jesulagunek metodo zorrotz bat aplikatzen joan ziren, ?Ratio Studiorum? deituko zioten. Metodo hau gauzak bere helburura eramateko oso egokia zen.

Oraindik San Inazio bizi zela, Lagundia Italiako hiri askotan sartu zen; Portugalen ere bai, Ekialdeko Indiara joateko zubi izan zen; handik irtengo zen Indiara Xabierko Frantzisko. Espainan ere bai, Sartaldeko Indietara joateko bide bihurtu zen; Alemanian katoliko reformari indar emango zion; Frantzian, Belgikan...Lainez eta Salmeron bezalako jesuita teologoek Trentoko Kontzilioan eskuartu zuten...

Trentoko Kontzilioa

San Inazio hil zen orduan, Lagundiak bazeuzkan mila bat lagun ehun etxe eta kolegiotan, 16 erligio-probintzitan banatuak. Trentoko Kontzilioak eta garai hartako santuek protestante dibisioaren aurrean esnarazi egin zuen katoliko mundua eta jesuitek esnaldi hortan lehenengo lerroan ibili ziren; katolikoen aurkako-reforma deitu zitzaion mugimendu horri. Eta San Inazio hil ondoren Lagundiak ugaltzen jarraitu zuen mundu osoan.

XVIII. gizaldian jesuitak asko zirelako (1750an 22.589 lagun ziren, 1563 etxe eta 39 Erligio Probintzi) eta Erromako Gotzaiari eskaintzen zioten laguntzagatik, Ilustrazioaren arerio bihurtu ziren, eta Ilustrazioak garai hartan borboi-gorteetan gero eta influjo haundiagoa zuen. Jesuitak Portugaldik (1559), Frantziatik (1764), eta Espainako errege Karlos III.aren mendelur guzietatik (1767) baita Sartaldeko Indietatik ere ekspultsatu egin zituzten, eta, hala, Paraguay?ko Reduktzioak ere utzi egin behar izan zituzten.

Paraguayko jesuita reduktzioak

Gorte hauek berek presio haundia egin zutelako, 1773an Clemente XIV.ak Jesusen Lagundiaren amaiera dekretu zuen, alabaina, Erromako Gotzaiak berak begionez ikusten zuela, Errusian aurrera jarraitu zuen, Katalina Haundiak Erromako Gotzaiaren dekretua zabaltzen utzi ez zuelako, beharrez egin behar zena Jesusen Lagundia ekstinktzeko.

1814an Erromako Gotzai Pio VII.ak Lagundia berriz mundu osoan eraiki zuen. 1816an jesuitak Espainara itzuli ziren, eta, beste etxe batzuen artean, Loiolako Etxea ber-eskuratu zuten. Lagundia XIX gizaldi osoan ugaritzen joan zen, baita Espainan ere, liberal gobernuek Espainatik bost bider ekspultsatu arren. Behin XX. gizaldian, 1932an, Bigarren Errepublikako gobernuak barreiatu egin zuen Lagundia Espainan, jesulagunek Erromako Gotzaiari egiten dioten obeditzeko zinitza berezia Konstituzioaren aurkakoa zela deklaratu bait zuen.

XX. gizaldian zehar Lagundia asko hazi zen, 37.000 lagun izatera heldu bait zen, baina gero Kontzilio ondorengo bokazio-krisiak bera ere ukitu du. Gaur egunean Lagundia gure garaiko arazo larrienetan sartua aurkitzen da, eta, hala, gizarteari laguntzen, profesio formazioan, refuxiatuei atenditzen, hirugarren munduko arazoetan sartua dabilela ikusten dugu.

Bere istoria osoan zehar Lagundia beti Jainkoaren Hitza predikatzen aritu da, arimak, batez ere, Espiritu Ejertzizioen bidez dirigitzen, jakintza santu eta profanua erakusten, gizarteko beharrei atenditzen... Bere istorian zehar eginkizun hontan 148.000 jesulagun bizi eta hil dira Lagundian. 2000. urtean Lagundian bizi ziren 21.354 jesuitak erasten ba dizkiegu, denak 168.000 baino gehiago izan dira.

Haietako 51 Santu egin dituzte eta 151 dohatsu. Denak Jesusen Lagundikoak Jainkoagana Loiolako Inaziok irekitako bidetik joan direnak. Eta gure egunetan bertan ere ugaltzen doa, Lagundian bere bizia eta odola ere Jainkoagatik eta bere anaiengatik isurtzen duten jesulagunen zerrend.